بیشتر جنگل‌های شمال ایران را باید در دامنه‌ی کوه‌ها جست؛ اما در کنار جاده‌ی ساحلی تنکابن، جنگلی هست که روی زمین صاف و تقریباً هم‌سطح دریا روییده و فقط ۱۲۰ متر با موج‌های خزر فاصله دارد. خشکه‌داران، تنها جنگل جلگه‌ای بکر شمال ایران است؛ یادگاری کمیاب از طبیعتی که روزگاری بخش بزرگی از جلگه‌های شمال را می‌پوشاند و امروز تقریباً جایش را به شهرها و شالیزارها داده است. در پاییز، این جنگل کوچک ساحلی رنگ عوض می‌کند و به یکی از آرام‌ترین گوشه‌های مازندران تبدیل می‌شود.
خشکه‌داران کجاست و چرا این‌قدر خاص است؟
پارک ملی خشکه‌داران در کیلومتر ۳۰ جاده‌ی تنکابن به چالوس، بین نشتارود و عباس‌آباد قرار دارد و از توابع شهرستان عباس‌آباد مازندران است. این منطقه‌ی حفاظت‌شده درست کنار جاده‌ی ساحلی واقع شده و فاصله‌اش با دریای خزر تنها حدود ۱۲۰ متر است.
وسعت خشکه‌داران حدود ۲۶۰ هکتار است؛ کوچک در مقایسه با جنگل‌های کوهستانی شمال، اما ارزشی بسیار بیشتر از اندازه‌اش دارد. خشکه‌داران تنها جنگل جلگه‌ای و بکر شمال ایران است و از آخرین بازمانده‌های اکوسیستم جنگل‌های جلگه‌ای این منطقه به شمار می‌رود.
جنگل جلگه‌ای یعنی چه؟
بیشتر جنگل‌های هیرکانی که امروز می‌بینیم روی دامنه‌های البرز روییده‌اند. اما جنگل جلگه‌ای روی زمین‌های پست و هموار نزدیک دریا رشد می‌کند. این زمین‌ها به‌خاطر حاصلخیزی و نزدیکی به شهرها، بیش از هر جای دیگری زیر کشاورزی و ساخت‌وساز رفته‌اند. به همین دلیل، قدم زدن در خشکه‌داران فرصتی کمیاب برای دیدن شکلی از طبیعت شمال است که در جای دیگری به این صورت باقی نمانده است.
در خشکه‌داران چه می‌بینید؟
گیاهان کمیاب
خشکه‌داران مجموعه‌ای از درختان جنگل‌های هیرکانی را در خود جا داده است: توسکا، انجیلی، ممرز، بلوط، لرگ، ملج، شمشاد، انار و ازگیل جنگلی. یکی از گونه‌های ارزشمند این جنگل، نوعی توسکاست که در ایران رو به انقراض است. یاس وحشی هم از گیاهانی است که در این جنگل دیده می‌شود. در پاییز، تنوع همین درختان است که رنگ‌های زرد، نارنجی و قرمز را کنار هم می‌نشاند.
پناهگاه پرندگان
نزدیکی به دریا و زمین‌های مرطوب، خشکه‌داران را به زیستگاه پرندگانی مثل حواصیل خاکستری، باکلان، اگرت‌ها و انواع مرغابی تبدیل کرده است. اگر اهل پرنده‌نگری هستید، دوربین دوچشمی را فراموش نکنید. جانورانی مثل شغال، گربه‌ی وحشی و گراز هم در این جنگل زندگی می‌کنند.
موزه‌ی تاریخ طبیعی
در حاشیه‌ی پارک، موزه‌ی تاریخ طبیعی کوچکی ساخته شده که مجموعه‌ای از نمونه‌های تاکسیدرمی‌شده‌ی جانوران وحشی شمال ایران را به نمایش می‌گذارد. این موزه برای خانواده‌هایی که با بچه سفر می‌کنند، توقفی جذاب و آموزنده است.
چطور برویم و کی برویم؟
مسیر: از تهران از جاده‌ی چالوس خودتان را به چالوس برسانید و در جاده‌ی ساحلی به سمت غرب و تنکابن حرکت کنید. خشکه‌داران بعد از عباس‌آباد و پیش از نشتارود، کنار همین جاده است. اگر از سمت گیلان می‌آیید، از رامسر و تنکابن به سمت شرق بروید.
بهترین زمان: چون خشکه‌داران تقریباً هم‌سطح دریاست، در هر فصلی در دسترس است و نگرانی برف و جاده‌های کوهستانی را ندارد. پاییز اما بهترین فصل آن است: از اواسط مهر تا اواسط آبان، تنوع درختان جنگل رنگ‌های پاییزی را به اوج می‌رساند. برای دیدن پرندگان هم صبح زود بهترین زمان است.
زمان بازدید: برای گشتن در پارک و دیدن موزه، سه تا چهار ساعت وقت بگذارید.
نکات سفر
- اقامت: امکان چادر زدن در محدوده‌ی پارک وجود دارد. اگر امکانات بیشتری می‌خواهید، اقامتگاه‌های بوم‌گردی و هتل‌آپارتمان‌های تنکابن و عباس‌آباد گزینه‌های نزدیکی هستند.
- قوانین منطقه‌ی حفاظت‌شده را رعایت کنید: از مسیرهای مشخص بیرون نروید، به گیاهان آسیب نزنید و زباله‌ها را برگردانید.
- لباس مناسب ببرید: زمین جنگل جلگه‌ای در فصل‌های بارانی مرطوب و گاهی گل‌آلود است؛ کفش ضدآب کمک می‌کند.
- دیدنی‌های نزدیک: آبشارهای کوهسر، آبشار سنگ‌بن‌چشمه و پارک جنگلی چالدره، از جاهای دیدنی نزدیک به خشکه‌داران در حوالی تنکابن‌اند.
جمع‌بندی
خشکه‌داران شاید کوچک‌ترین جنگلی باشد که در سفر شمال می‌بینید، اما کمیاب‌ترینشان هم هست: جنگلی بکر روی زمین هموار، چند قدم آن‌طرف‌تر از دریا. اگر از جاده‌ی ساحلی تنکابن می‌گذرید، چند ساعت برای این جنگل پاییزی کنار بگذارید.
خشکه‌داران یکی از جاهایی است که در فهرست ۵ جای شمال که جنگل پاییزی به دریای خزر می‌رسد معرفی کرده‌ایم. برای گشتن در شهر نزدیکش، جاهای دیدنی تنکابن را ببینید. اگر هم ترکیب جنگل و دریا را دوست دارید، جنگل گیسوم و پارک جنگلی سیسنگان را از دست ندهید.
گفت‌وگو و دیدگاه‌ها
تجربه‌ها و پرسش‌های سفرتان را اینجا بنویسید.
اولین نفری باشید که دیدگاهش را می‌نویسد.