اسپانیا برای خیلیها یعنی فلامنکو، ساحل، تاپاس و آفتاب بیپایان؛ اما پشت این تصویر رنگارنگ، مجموعهای از قوانین کاملاً واقعی درباره زنان وجود دارد که شنیدنش برای خیلی از گردشگران عجیب است. از قانونهایی که تا چند دهه پیش زندگی روزمره زنان اسپانیایی را محدود میکرد تا قوانین امروزی و بسیار پیشرو که اسپانیا را به یکی از پیشتازان اروپا در حوزه حقوق زنان تبدیل کرده است.
در این مقاله قرار است سراغ واقعیترین و جالبترین این قوانین برویم؛ بدون اغراق و بدون داستانسرایی، فقط واقعیتهایی که شاید هیچوقت دربارهشان نشنیده باشید. اگر قصد سفر به اسپانیا را دارید یا صرفاً کنجکاو این موضوع هستید، تا انتهای این مقاله همراه ما بمانید.
زنان اسپانیایی تا چند دهه پیش اجازه این کارها را نداشتند
شاید باورش سخت باشد، اما تا سال ۱۹۷۵ میلادی، یعنی همان سالی که فرانکو، دیکتاتور وقت اسپانیا از دنیا رفت، زنان متأهل اسپانیایی برای بسیاری از کارهای ساده روزمره نیاز به اجازه رسمی همسرشان داشتند. باز کردن حساب بانکی مستقل، امضای قرارداد کاری، سفر بدون همراهی همسر و حتی گرفتن گذرنامه، همگی نیازمند رضایتنامهای بود که به آن «پرمیسو ماریتال» یا اجازه شوهر گفته میشد.
این قانون که ریشه در قانون مدنی سال ۱۸۸۹ اسپانیا داشت، زنان را از نظر حقوقی در جایگاهی پایینتر از مردان قرار میداد. جالب است بدانید که حتی داشتن شغل مستقل برای زنان متأهل، در بسیاری از دهههای میانی قرن بیستم، از نظر قانونی و اجتماعی، عملی دشوار و گاهی غیرممکن بود. خوشبختانه با پایان دوران فرانکو و اصلاحات قانونی دهه هفتاد میلادی، این محدودیتها یکی پس از دیگری برداشته شدند.
آیا چهره زنان اسپانیایی جذاب است؟
قانون عجیب مرخصی پریود در اسپانیا چیست؟
اگر فکر میکنید قوانین عجیب اسپانیا فقط به گذشته مربوط میشود، سخت در اشتباهید. در فوریه سال ۲۰۲۳ میلادی، پارلمان اسپانیا قانونی تصویب کرد که بر اساس آن، زنانی که از درد شدید قاعدگی رنج میبرند، حق دارند از مرخصی استعلاجی پرداختشده توسط دولت استفاده کنند. این قانون، اسپانیا را به اولین کشور اروپایی تبدیل کرد که چنین مرخصی رسمی را به تصویب رساند.
بخش دیگری از همین قانون، به مقابله با «فقر قاعدگی» اختصاص دارد؛ به این معنا که محصولات بهداشتی دوران قاعدگی، بهصورت رایگان در مدارس، زندانها و مراکز حمایت از زنان آسیبپذیر در اختیار آنها قرار میگیرد. طبق برخی بررسیهای اتحادیههای کارگری اسپانیا، بیش از نیمی از زنان از درد شدید دوران قاعدگی رنج میبرند، آماری که در میان زنان جوانتر حتی بالاتر هم گزارش شده است.
قانون رضایت صریح؛ وقتی فقط «بله» یعنی بله
یکی دیگر از قوانین مهمی که در سالهای اخیر توجه رسانههای بینالمللی را جلب کرد، قانونی است که بهطور غیررسمی به «فقط بله یعنی بله» معروف شده است. بر اساس این قانون، در پروندههای مرتبط با تجاوز و آزار جنسی، سکوت یا نبود مقاومت فیزیکی دیگر بهمعنای رضایت تلقی نمیشود و رضایت باید بهطور صریح و روشن ابراز شده باشد.
این قانون بخشی از مجموعه اصلاحات گستردهتری بود که در سالهای اخیر برای تقویت حمایت قانونی از زنان در برابر خشونت جنسی در اسپانیا اجرایی شده است. هرچند اجرای این قانون در ابتدا با برخی چالشهای حقوقی هم همراه بود، اما در نهایت به یکی از نمادهای پیشرو بودن اسپانیا در این حوزه تبدیل شد.
برای آشنایی با عجیبترین ویژگیهای مردم اسپانیا کلیک کنید.
سهمیه حضور زنان در سیاست اسپانیا؛ قانونی که کمتر کسی میداند
شاید ندانید که اسپانیا از سال ۲۰۰۷ میلادی، قانونی موسوم به «قانون برابری» را اجرایی کرده که بر اساس آن، احزاب سیاسی موظفاند در فهرست نامزدهای انتخاباتی خود، سهم قابل توجهی از جایگاهها را به زنان اختصاص دهند. این نسبت معمولاً باید حداقل چهل درصد باشد و همین قانون، یکی از دلایل اصلی حضور پررنگ زنان در پارلمان و دولتهای اسپانیا در دهههای اخیر بوده است.
این نوع سهمیهبندی قانونی، در بسیاری از کشورهای اروپایی هنوز اجرا نمیشود و همین موضوع اسپانیا را به یکی از الگوهای موفق برابری جنسیتی در عرصه سیاست تبدیل کرده است.
آیا برهنگی بالاتنه در سواحل اسپانیا برای زنان قانونی است؟
این یکی از سوالاتی است که خیلی از گردشگران، بهویژه از کشورهای محافظهکارتر، دربارهاش کنجکاوند. پاسخ این است که بله، در اغلب سواحل عمومی اسپانیا، برهنگی بالاتنه برای زنان از نظر قانونی مجاز است و بخشی از فرهنگ ساحلی این کشور محسوب میشود. این موضوع ریشه در نگاه نسبتاً باز اسپانیاییها به بدن و پوشش در فضاهای ساحلی دارد.
با این حال، این قانون به این معنا نیست که همین آزادی در همه فضاهای عمومی، مثل مراکز خرید یا خیابانهای شهر، هم برقرار است. برخی شهرداریهای محلی، قوانین مجزایی برای پوشش در فضاهای غیرساحلی دارند که رعایتشان برای گردشگران توصیه میشود.
قوانین عجیب محلی که خانمها هنگام سفر باید بدانند
فراتر از قوانین ملی، بسیاری از شهرهای اسپانیا مقررات محلی و گاه عجیبی دارند که مستقیم یا غیرمستقیم به رفتار روزمره در فضای عمومی مربوط میشود. برای مثال، در شهر سویا آویزان کردن لباسهای شستهشده در معرض دید عمومی از پنجره یا بالکن، ممنوع است، چون به گفته مسئولان شهری، منظره شهر را برای گردشگران خراب میکند.
در همین شهر، انداختن برنج روی عروس و داماد بعد از مراسم عروسی هم از سال ۲۰۰۷ میلادی ممنوع شده، چون باعث افزایش جمعیت کبوتران در میدانهای اصلی شهر میشود. در شهر کوچک الس آلاموس در کاتالونیا هم قانونی جالب وجود دارد که کارگران جنسی فعال در یک میدان مشخص شهر را موظف میکند، برای ایمنی بیشتر، جلیقههای زرد شبرنگ بپوشند.
جدول خلاصه قوانین جالب مرتبط با زنان در اسپانیا
برای مرور سریعتر همه این قوانین، جدول زیر را ببینید.
| قانون | وضعیت امروز | نکته مهم |
|---|---|---|
| اجازه همسر برای کارهای رسمی | لغو شده از سال ۱۹۷۵ | پیش از آن، الزامی و قانونی بود |
| مرخصی درد قاعدگی | فعال از سال ۲۰۲۳ | اسپانیا اولین کشور اروپایی با این قانون است |
| قانون رضایت صریح | فعال در سیستم قضایی | سکوت بهمعنای رضایت نیست |
| سهمیه چهل درصدی زنان در انتخابات | فعال از سال ۲۰۰۷ | مربوط به فهرست نامزدهای احزاب |
| برهنگی بالاتنه در سواحل | قانونی در اغلب سواحل | محدود به فضای ساحلی است |
| آویزان کردن لباس در سویا | ممنوع | برای حفظ منظره شهری |
چرا آشنایی با این قوانین برای گردشگران زن مهم است؟
اگر قصد سفر به اسپانیا را دارید، آشنایی با این قوانین صرفاً یک کنجکاوی تاریخی نیست، بلکه میتواند به شما کمک کند تصویر واقعیتری از فرهنگ و جامعه این کشور داشته باشید. برای مثال، دانستن اینکه برهنگی بالاتنه در ساحل قانونی است اما در خیابان شهر خیر، از سوءتفاهمهای احتمالی جلوگیری میکند.
از طرف دیگر، شناخت قوانین پیشرویی مثل مرخصی قاعدگی یا سهمیه زنان در سیاست، تصویری از اسپانیای امروز به شما میدهد که با کلیشههای رایج درباره کشورهای اروپای جنوبی، کمی متفاوت است. این کشور در دهههای اخیر مسیر پرشتابی را از یک جامعه محافظهکار به سمت یکی از پیشروترین کشورهای اروپا در حوزه حقوق زنان طی کرده است.
از دیکتاتوری فرانکو تا امروز؛ مسیر تغییر نگاه به زنان
برای درک بهتر این تحول قانونی، باید کمی به عقب برگردیم. در دوران حکومت فرانکو که از پایان جنگ داخلی اسپانیا در سال ۱۹۳۹ تا سال ۱۹۷۵ ادامه داشت، بازگشت به نقشهای سنتی جنسیتی، یکی از ارکان اصلی سیاست اجتماعی دولت بود. قوانین کار این دوره، زنان را از بسیاری از مشاغل محروم میکرد و ازدواج، اغلب به معنای پایان فعالیت شغلی رسمی زنان بود.
سازمانهایی مانند «بخش زنان» که وابسته به حزب حاکم وقت بود، نقش زن خانهدار و مادر را تبلیغ میکردند و هرگونه استقلال اقتصادی زنان را، دستکم در سطح رسمی، کمرنگ نشان میدادند. اما از دهه پنجاه میلادی به بعد، فشارهای اقتصادی باعث شد بهتدریج زنان بیشتری وارد بازار کار شوند، هرچند هنوز تا برابری واقعی، راه درازی در پیش بود.
همین پیشینه است که وقتی امروز درباره قوانین پیشرویی مثل مرخصی قاعدگی یا سهمیه سیاسی زنان صحبت میکنیم، اهمیت واقعی این تغییرات بهتر درک میشود؛ اسپانیای امروز، فاصله زیادی با اسپانیای پنجاه سال پیش گرفته است.
اسپانیایی که شاید نمیشناختید
از قانون عجیب اجازه همسر که تا سال ۱۹۷۵ بر زندگی زنان اسپانیایی سایه انداخته بود، تا قوانین امروزی مثل مرخصی قاعدگی و سهمیه زنان در سیاست، اسپانیا مسیر متنوع و جالبی را در حوزه حقوق زنان پشت سر گذاشته است. کنار اینها، قوانین محلی و گاه عجیب شهرهایی مثل سویا هم، رنگوبویی متفاوت به این کشور میدهند.
اگر بار بعد که به اسپانیا سفر کردید، خودتان را بین این قوانین قدیمی و جدید ببینید، حالا میدانید که پشت هرکدام، داستانی واقعی از تغییر و تحول یک جامعه نهفته است.
اگر به دنبال سفر به اسپانیا هستید، در راهنمای ویزای توریستی اسپانیا نکات مهم برای سفر راحت و بیدردسر گفته شده است.
سوالات متداول
آیا هنوز قانون اجازه همسر در اسپانیا وجود دارد؟ خیر، این قانون از سال ۱۹۷۵ میلادی و پس از پایان دوران فرانکو، بهطور کامل لغو شده است.
مرخصی درد قاعدگی در اسپانیا شامل چه کسانی میشود؟ زنانی که از درد شدید و ناتوانکننده قاعدگی رنج میبرند، میتوانند از این مرخصی استعلاجی پرداختشده توسط دولت استفاده کنند.
آیا برهنگی بالاتنه در همه جای اسپانیا قانونی است؟ این موضوع عمدتاً محدود به سواحل عمومی است و در خیابانها و فضاهای شهری، قوانین متفاوتی حاکم است.
قانون رضایت صریح در اسپانیا دقیقاً چه چیزی را تغییر داد؟ این قانون مشخص کرد که در پروندههای تجاوز و آزار جنسی، رضایت باید صریح و روشن باشد و سکوت یا نبود مقاومت، بهمعنای رضایت تلقی نمیشود.
