کره شمالی یکی از بستهترین کشورهای جهان است و همین موضوع باعث شده تا قوانین مربوط به زندگی خصوصی شهروندانش، از جمله ازدواج و فرزندآوری، برای بسیاری از مردم دنیا عجیب و ناشناخته باشد. برخلاف اکثر کشورها که ازدواج یک تصمیم کاملاً شخصی محسوب میشود، در کره شمالی دولت نقش پررنگی در تمام مراحل این فرآیند دارد. در این مقاله قصد داریم صرفاً بر اساس واقعیتها و گزارشهای رسمی و خبری معتبر، به بررسی دقیق قوانین ازدواج و بچهدار شدن در کره شمالی بپردازیم.
سن قانونی ازدواج در کره شمالی چند سال است؟
بر اساس قانون خانواده کره شمالی، حداقل سن قانونی ازدواج برای مردان ۱۸ سال و برای زنان ۱۷ سال تعیین شده است. این تفاوت سنی بر پایه یک باور سنتی شکل گرفته که بر اساس آن مرد باید از زن جوانتر خود ازدواج کند.
با این حال، در عمل سن واقعی ازدواج در کره شمالی بسیار بالاتر از حد قانونی است. میانگین سن ازدواج زنان معمولاً بین ۲۲ تا ۲۶ سال و برای مردان بین ۲۷ تا ۳۰ سال گزارش شده است. دلیل اصلی این فاصله، خدمت سربازی اجباری طولانیمدت مردان است که در ادامه به آن میپردازیم.
نهادهای بینالمللی حقوق کودک از جمله کمیته حقوق کودک سازمان ملل و کمیته کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان، بارها از کره شمالی خواستهاند سن قانونی ازدواج زنان را به ۱۸ سال افزایش دهد، اما تاکنون این قانون تغییر نکرده است.
آیا ازدواج در کره شمالی نیاز به تایید دولت دارد؟
بله، و این شاید یکی از عجیبترین بخشهای این موضوع برای مخاطبان خارج از کره شمالی باشد. پیش از هر ازدواجی، زوجین باید از محل کار یا سازمان دولتی خود تاییدیه بگیرند. این تاییدیه صرفاً یک فرم اداری ساده نیست، بلکه بررسی دقیقی از سوابق سیاسی و اجتماعی طرفین انجام میشود.
عواملی مانند وفاداری سیاسی به حزب حاکم، پیشینه خانوادگی و بهویژه جایگاه فرد در سیستم طبقهبندی اجتماعی معروف به «سونگبون» (Songbun) در تصمیم نهایی نقش دارند. هرچه جایگاه فرد در این نظام طبقاتی بالاتر باشد، محدودیتهای کمتری برای انتخاب همسر خواهد داشت.
سونگبون چیست و چرا در ازدواج اهمیت دارد؟
سونگبون یک نظام ردهبندی اجتماعی-سیاسی است که از بدو تولد به هر شهروند کره شمالی اختصاص داده میشود و بر اساس وفاداری خانواده فرد به حزب حاکم و سوابق تاریخی آنها تعیین میشود. این رتبهبندی نهتنها روی امکان ورود به دانشگاه و نوع شغل تاثیر میگذارد، بلکه به طور مستقیم روی انتخاب همسر هم اثرگذار است. خانوادههایی با سوابق سیاسی مطلوبتر، معمولاً محدودیت کمتری در انتخاب همسر برای فرزندانشان دارند.
ثبت رسمی ازدواج؛ مرحلهای که بدون آن ازدواجی به رسمیت شناخته نمیشود
در کره شمالی، ازدواج باید حتماً در نهادهای ثبت هویت دولتی به ثبت برسد تا از نظر قانونی معتبر باشد. مدارک لازم برای این ثبت شامل کارت شناسایی، مدارک مربوط به وضعیت سونگبون هر دو طرف و تاییدیه محل کار است.
اگر زوجی بدون طی این مراحل رسمی با یکدیگر زندگی مشترک را آغاز کنند، این ازدواج از نظر قانونی هیچ اعتباری ندارد. چنین زوجهایی معمولاً با مشکلاتی در زمینه دریافت مسکن دولتی، اشتغال و سایر مزایای اجتماعی مواجه میشوند، چرا که بسیاری از این امکانات فقط برای خانوادههای دارای وضعیت تاهل رسمی در نظر گرفته شدهاند.
خدمت سربازی اجباری و تاثیر آن بر سن ازدواج مردان
یکی از عواملی که بیشترین تاثیر را بر تاخیر در سن ازدواج مردان کره شمالی دارد، خدمت سربازی اجباری و طولانیمدت است. مردان معمولاً باید بین ۷ تا ۱۰ سال خدمت سربازی خود را بگذرانند و عملاً امکان ازدواج پیش از پایان این دوره وجود ندارد یا بسیار دشوار است. به همین دلیل دولت کره شمالی در گذشته سیاستهایی برای تشویق ازدواج دیرتر پس از پایان خدمت سربازی مردان اتخاذ کرده است.
مساحت کره جنوبی اندازه کدام استان ایران است؟
موانع قانونی ازدواج در کره شمالی چه هستند؟
قانون خانواده کره شمالی بهطور صریح چند مورد را به عنوان مانع رسمی ازدواج معرفی کرده است. ازدواج بین خویشاوندان نزدیک در خط مستقیم نسبی (مانند والدین و فرزندان) و همچنین بین خواهر و برادر تمام یا نیمتنی، به شدت ممنوع است. همچنین ازدواج تنها بین یک مرد و یک زن مجرد مجاز است و تعدد زوجات یا داشتن همزمان بیش از یک همسر جرم محسوب میشود و مجازات قانونی در پی دارد.
سیاستهای دولت کره شمالی برای تشویق فرزندآوری
طی دهههای اخیر، نرخ باروری در کره شمالی بهطور پیوسته کاهش یافته است. بر اساس گزارش صندوق جمعیت سازمان ملل، این نرخ در سال ۲۰۲۲ حدود ۱.۹ فرزند به ازای هر زن بوده که پایینتر از سطح جایگزینی جمعیت (۲.۱) است. این کاهش عمدتاً ریشه در قحطی بزرگ دهه ۱۹۹۰ میلادی و مشکلات اقتصادی مستمر کشور دارد.
در واکنش به این روند، دولت کره شمالی از سال ۲۰۱۵ سقط جنین و استفاده از روشهای پیشگیری از بارداری را ممنوع اعلام کرد. علاوه بر این، بستههای تشویقی گوناگونی برای خانوادههای پرفرزند در نظر گرفته شده است.
مزایای دولتی برای مادران چند فرزنده
مادرانی که سه فرزند یا بیشتر دارند، از معافیتهای ویژهای مانند معافیت از بسیج اجباری کار (که یکی از رایجترین روشهای دولت برای تامین نیروی کار پروژههای عمرانی است) برخوردار میشوند. همچنین این خانوادهها اولویت دریافت خدمات درمانی رایگان و یارانههای دولتی تا زمانی که کوچکترین فرزندشان به سن ۱۷ سالگی و فارغالتحصیلی از دبیرستان برسد را دارند.
با این وجود، گزارشهای منتشرشده از داخل کشور نشان میدهد این مشوقها، که گاهی صرفاً شامل مقداری ذرت، سویا تخمیر شده و روغن خوراکی در مناسبتهای خاص است، برای اکثر خانوادهها کافی نیست و بسیاری از زنان به دلیل مشکلات معیشتی، از فرزندآوری بیشتر خودداری میکنند.
حقوق کارگر ساده در کره جنوبی به پول ایران چقدر است؟
ثبت تولد نوزاد و تعیین سونگبون کودک
بلافاصله پس از تولد هر نوزاد در کره شمالی، والدین موظف به ثبت رسمی تولد او هستند. اطلاعات مربوط به نوزاد در سه نهاد مختلف ثبت میشود: اداره محلی، پلیس عادی و پلیس امنیتی. همزمان با این ثبت، سونگبون کودک نیز مشخص میشود که تعیینکننده آینده تحصیلی، شغلی و حتی امکان عضویت او در حزب کارگران کره خواهد بود.
جدول خلاصه قوانین ازدواج و فرزندآوری در کره شمالی
| موضوع | وضعیت قانونی در کره شمالی |
|---|---|
| حداقل سن قانونی ازدواج مردان | ۱۸ سال |
| حداقل سن قانونی ازدواج زنان | ۱۷ سال |
| میانگین سن واقعی ازدواج | زنان ۲۲ تا ۲۶ سال، مردان ۲۷ تا ۳۰ سال |
| نیاز به تاییدیه محل کار یا دولت | بله، الزامی است |
| نقش سونگبون در ازدواج | تعیینکننده و تاثیرگذار |
| ثبت رسمی ازدواج | الزامی برای به رسمیت شناخته شدن |
| تعدد زوجات | ممنوع و جرم محسوب میشود |
| سقط جنین | از سال ۲۰۱۵ ممنوع اعلام شده |
| نرخ باروری (۲۰۲۲) | حدود ۱.۹ فرزند به ازای هر زن |
| مزایای مادران سه فرزند و بیشتر | معافیت از بسیج کار، اولویت درمانی، یارانه تا سن ۱۷ سالگی فرزند |
نگاهی متفاوت به قوانینی که کمتر جایی میشنویم
آنچه در این مقاله بررسی شد، تصویری از نظامی است که در آن حتی خصوصیترین تصمیمات زندگی افراد، یعنی انتخاب همسر و تشکیل خانواده، تحت نظارت و کنترل مستقیم دولت قرار دارد. این ساختار قانونی، ترکیبی از سنتهای فرهنگی کهن کرهای و سیاستهای سختگیرانه یک نظام سیاسی بسته است که نمونه آن را کمتر میتوان در جای دیگری از جهان یافت.
همچنین در مقالهای دیگر به بدیهای کره جنوبی از نظر یک ایرانی به طور مفصل پرداختهایم.
سوالات متداول
آیا ازدواج بینالمللی (با اتباع خارجی) در کره شمالی مجاز است؟ ازدواج شهروندان عادی کره شمالی با اتباع خارجی عملاً بسیار محدود و در بیشتر موارد غیرممکن است، مگر با تشریفات اداری خاص و اجازه سطوح بالای دولتی.
چرا سن واقعی ازدواج در کره شمالی بالاتر از سن قانونی است؟ دلیل اصلی، خدمت سربازی اجباری و طولانیمدت مردان (بین ۷ تا ۱۰ سال) است که عملاً امکان ازدواج زودهنگام را از بین میبرد.
آیا طلاق در کره شمالی قانونی است؟ بله، اما فرآیندی پیچیده و اداری دارد و معمولاً باید از طریق دادگاه و با دلایل مشخص انجام شود؛ طلاقهای ساده و توافقی به سادگی کشورهای دیگر ممکن نیست.
چرا دولت کره شمالی سقط جنین را ممنوع کرده است؟ این تصمیم در سال ۲۰۱۵ و در واکنش به کاهش شدید نرخ باروری کشور، بهویژه پس از قحطی بزرگ دهه ۱۹۹۰، اتخاذ شد تا از افت بیشتر جمعیت جلوگیری شود.
